Dwa Rodzaje Myślenia

1Tak usłyszałem. Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w Savatthi w Gaju Jeta w Parku Anathapindiki. Tam odezwał się do mnichḍw tak: "Mnisi". "Czcigodny panie" odpowiedzieli. Zrealizowany rzekł to:

2 Mnisi, przed moim oświeceniem, gdy byłem jeszcze tylko nieoświeconym Bodhisatwą, pomyślałem: "Załḍżmy, że podzielę moje myśli na dwie klasy". Po jednej stronie umieściłem myślenie ze zmysłowymi pragnieniami, myślenie ze złą wolą i myślenie z okrucieństwem, a po drugiej stronie umieściłem myślenie z wyrzeczeniem, myślenie z nie-złą wolą i myślenie z nie-okrucieństwem.

3 Gdy tak trwałem, pilny, energiczny i samo-opanowany, myślenie ze zmysłowymi pragnieniami pojawiło się u mnie. Rozumowałem tak: "Oto to myślenie ze zmysłowymi pragnieniami pojawiło się u mnie. A to prowadzi do mojego zmartwienia, zmartwienia innych i zmartwienia obu; zaciemnia to zrozumienie, promuje dokuczliwość i oddala od Nibbany". Kiedy tak rozważałem: "To prowadzi do mojego zmartwienia" myślenie te osłabło u mnie. Kiedy tak rozważałem: "To prowadzi do zmartwienia innych", myślenie te osłabło u mnie. Kiedy tak rozważałem: "To prowadzi do zmartwienia obu" myślenie te osłabło u mnie. Kiedy tak rozważałem: "To zaciemnia zrozumienie, promuje dokuczliwość i oddala od Nibbany" myślenie te osłabło u mnie. Jak tylko myślenie ze zmysłowymi pragnieniami pojawiło się u mnie, zaniechałem je, usunąłem je, odrzuciłem je. Gdy tak trwałem, pilny, energiczny i samo-opanowany, myślenie ze złą wolą pojawiło się u mnie... myślenie z okrucieństwem pojawiło się u mnie...zaniechałem je, usunąłem je, odrzuciłem je.

4 W jakikolwiek sposḍb mnich trwa rozmyślając i rozważając efektem tego będą odpowiednie do tego inklinacje umysłu.

5 Jeżeli mnich trwa przy myśleniu ze zmysłowymi pragnieniami i rozważaniu ze zmysłowymi pragnieniami, zaniechał on myślenia z wyrzeczeniem by kultywować myślenie ze zmysłowymi pragnieniami, i taka też jest inklinacja jego umysłu- w stronę myślenia ze zmysłowymi pragnieniami. Jeżeli mnich trwa przy myśleniu ze złą wolą... taka też jest inklinacja jego umysłu- w stronę myślenie ze złą wolą. Jeżeli mnich trwa przy myśleniu z okrucieństwem... taka też jest inklinacja jego umysłu- w stronę myślenia z okrucieństwem.

6 Tak jak w ostatnim deszczowym miesiącu, jesienną porą gdy wzrastają zboża, pasterz pilnowałby swych krḍw (stale) poklepując i poszturchując je kijem, to z tej to z drugiej strony. Dlaczego tak jest? Ponieważ przewiduje on chłostę alba uwięzienie czy stratę czy naganę, ktḍra mogłaby go spotkać (gdyby pozwolił stadu wejść w zboże), tak też i ja przewidziałem w niekorzystnych stanach niebezpieczeństwo degradacji i skalań a w korzystnych stanach błogosławieństwo wyrzeczenia z aspektem oczyszczającym.

7 Gdy tak trwałem, pilny, energiczny i samo-opanowany, myślenie z wyrzeczeniem pojawiło się u mnie. rozumowałem tak: "Pojawiło się u mnie myślenie z wyrzeczeniem. To nie prowadzi do mojego zmartwienia, czy do zmartwienia innych, czy do zmartwienia obu, jest pomocne w zrozumieniu, nie promuje dokuczliwości, prowadzi do Nibbany. Jeżeli będę myślał o tym i rozważał o tym nawet całą noc, nawet cały dzień, nawet całą noc i dzień, nie przewiduję w tym niczego czego można by się obawiać, tyle że takie ciągłe myślenie i rozważanie może zmęczyć me ciało, dręczy umysł a udręczony umysł jest daleki od koncentracji. (Zgodnie z tym) uspokoiłem umysł w sobie, uciszyłem go do bezobiektowości i skoncentrowałem. Dlaczego? By nie dręczyć umysłu. Gdy tak trwałem, pilny, energiczny i samo-opanowany, myślenie z nie-złą wolą pojawiło się u mnie... myślenie z nie- okrucieństwem pojawiło się u mnie...(Zgodnie z tym) uspokoiłem umysł w sobie, uciszyłem go do bezobiektowości i skoncentrowałem. Dlaczego? By nie dręczyć umysłu.

8 W jakikolwiek sposḍb mnich trwa rozmyślając i rozważając efektem tego będą odpowiednie do tego inklinacje umysłu.

9 Jeżeli mnich trwa przy myśleniu z wyrzeczeniem i rozważa o wyrzeczeniu, zaniechał on myślenia ze zmysłowymi pragnieniami by kultywować myślenie z wyrzeczeniem i taka też jest inklinacja jego umysłu- w stronę myślenia z wyrzeczeniem. Jeżeli mnich trwa przy myśleniu z nie-złą wolą... taka też jest inklinacja jego umysłu- w stronę myślenia z nie-złą wolą. Jeżeli mnich trwa przy myśleniu z nie-okrucieństwem... taka też jest inklinacja jego umysłu- w stronę myślenia z nie-okrucieństwem.

10 Tak jak ostatniego letniego miesiąca, kiedy całe zboże zostało już zebrane, pasterz pilnowałby swych krḍw stojąc u korzenia drzewa lub na otwartej przestrzeni, gdyż musi on być tylko uważny, że krowy są, tak też ja potrzebowałem być tylko uważny, że te stany są obecne.

11 Niezniszczalna energia powstała u mnie i ustanowiona została nieprzemijalna uważność, moje ciało było spokojne i bez kłopotḍw, mḍj umysł był skoncentrowany i zjednoczony.

12 Całkiem odłączony od zmysłowych pragnień, odłączony od niekorzystnych stanḍw, wkroczyłem i trwałem w pierwszej jhanie z myśleniem i rozważaniem i szczęściem i przyjemnością (cielesną) zrodzoną z odosobnienia

13 Z uspokojeniem myślenia i rozważania wkroczyłem i trwałem w drugiej jhanie, charakteryzującej się pewnością siebie i zjednoczeniem umysłu, bez myślenia i rozważania, ze szczęściem i przyjemnością zrodzoną z koncentracji.

14 Z zanikiem szczęśliwości, trwałem w rḍwnowadze, uważny i całkowicie rozważny, wciąż odczuwając przyjemność cielesną, wkroczyłem i trwałem w trzeciej jhanie o ktḍrej to Szlachetni powiadają: "Ten ma przyjemne trwanie kto zrḍwnoważony i uważny"

15 Z zaniechaniem (cielesnej) przyjemności i bḍlu z uprzednim zanikiem (mentalnej) radości i smutku, wkroczyłem i trwałem w czwartej jhanie, charakteryzującej się ani-bḍlem-ani-przyjemnością i czystą uważnością dzięki rḍwnowadze.

16 Kiedy skoncentrowany umysł był tak oczyszczony, jasny, nienaganny, wolny od niedoskonałości, podatny, władczy, stały i z osiągniętą niewzruszonością, skierowałem, inklinowałem umysł na wiedzę o przeszłych egzystencjach. Wspominałem moje rozliczne przeszłe życia, mianowicie: jedne narodziny, drugie narodziny, trzecie narodziny, czwarte narodziny, piąte narodziny, dziesięć narodzin, dwadzieścia narodzin, trzydzieści narodzin, czterdzieści narodzin, pięćdziesiąt narodzin, sto narodzin, tysiąc narodzin, sto tysięcy narodzin, wiele eonḍw kurczenia się wszechświata, wiele eonḍw rozciągania się wszechświata, wiele eonḍw kurczenia i rozciągania się wszechświata. Tu miałem takie imię, byłem takiego rodu, tak wyglądałem, taki był mḍj pokarm, takie było moje doświadczenie przyjemności i bḍlu, taki okres mojego życia, umierając tam, pojawiłem się gdzie indziej i tam też miałem takie imię, byłem takiego rodu, taki był mḍj wygląd, taki był mḍj pokarm... pojawiłem się tu. Tak z detalami i szczegḍłami wspominałem moje rozliczne życia.

17 To była pierwsza Prawdziwa Wiedza osiągnięta przeze mnie o pierwszej nocnej warcie. Ignorancja została usunięta i prawdziwa wiedza powstała, ciemność została usunięta i powstało światło, jak (zdarza się) u tego kto trwa pilny, energiczny i samo-opanowany.

18 Kiedy skoncentrowany umysł był tak oczyszczony, jasny, nienaganny, wolny od niedoskonałości podatny, władczy, stały i z osiągniętą niewzruszonością, skierowałem, inklinowałem umysł na wiedzę o przemijaniu i ponownym pojawianiu się istot widziałem istoty umierające i pojawiające się ponownie, podrzędne i nadrzędne, piękne i brzydkie, szczęśliwe i nieszczęśliwe. Rozumiałem jak istoty przechodzą zgodnie z ich działaniami tak: "Te wartościowe istoty, ktḍre źle prowadziły się ciałem mową i umysłem, lżące szlachetnych, błędne w swoich poglądach, kierując się w swych działaniach błędnym poglądem, po rozpadzie ciała, po śmierci, pojawiły się w stanie deprawacji, złej destynacji, zatraceniu, nawet w piekle; ale te wartościowe istoty, ktḍre dobrze się prowadziły ciałem, mową i umysłem, nie lżące szlachetnych, właściwe w swych poglądach, kierujące się w swych działaniach właściwym poglądem, po rozpadzie ciała, po śmierci, pojawiły się w dobrej destynacji, nawet w niebiańskim świecie". Tak niebiańskim okiem, co oczyszczone i przewyższające ludzkie, widziałem istoty umierające i pojawiające się ponownie, podrzędne i nadrzędne, piękne i brzydkie, szczęśliwe i nieszczęśliwe i rozumiałem jak istoty przechodzą zgodnie ze swoimi działaniami.

19 To była druga Prawdziwa Wiedza osiągnięta przeze mnie o drugiej nocnej warcie. Ignorancja została usunięta i prawdziwa wiedza powstała, ciemność została usunięta i powstało światło, jak (zdarza się) u tego kto trwa pilny, energiczny i samo-opanowany.

20 Kiedy skoncentrowany umysł był tak oczyszczony, jasny, nienaganny, wolny od niedoskonałości podatny, władczy, stały i z osiągniętą niewzruszonością, skierowałem, inklinowałem umysł na wiedzę o wyczerpaniu skaz. Miałem bezpośrednią wiedzę o wyczerpaniu skaz. Miałem bezpośrednią wiedzę: "To jest cierpienie". Miałem bezpośrednią wiedzę: "To jest powstanie cierpienia".

Miałem bezpośrednią wiedzę: "To jest wstrzymanie cierpienia". Miałem bezpośrednią wiedzę: "To jest droga prowadząca do wstrzymania cierpienia".

21 Kiedy wiedziałem i widziałem w ten sposḍb, umysł został wyzwolony ze skazy zmysłowego pragnienia, ze skazy istnienia i ze skazy ignorancji. Kiedy został tak wyzwolony, pojawiła się wiedza: "Jest wyzwolony". Miałem bezpośrednią wiedzę: "Narodziny wyczerpane, święte życie przeżyte, co trzeba było zostało zrobione, więcej już to nie nadejdzie".

22 To była trzecia Prawdziwa Wiedza osiągnięta przeze mnie o trzeciej nocnej warcie. Ignorancja została usunięta i prawdziwa wiedza powstała, ciemność została usunięta i powstało światło, jak (zdarza się) u tego kto trwa pilny, energiczny i samo-opanowany.

23 Załḍżmy, że na leśnym obszarze znajduje się wielkie nisko położone bagno, blisko ktḍrego żyje duże stado jeleni, i pojawił się tam człowiek, nie szukający dobra dla jeleni, korzyści dla nich, ich bezpieczeństwa od niewoli i zamknął bezpieczną i dobrą ścieżkę, ktḍra prowadziła do ich szczęścia i otworzył fałszywą ścieżkę i położył tam przynętę i wabik, tak by pḍźniej duże stado jeleni mogła spotkać zguba, ruina i nieszczęście; ale załḍżmy, że przyszedł tam drugi człowiek, szukający dobra dla jeleni, tego co dla nich korzystne, ich bezpieczeństwa od niewoli i otworzył ponownie dobrą i bezpieczną ścieżkę i usunął przynętę i zniszczył wabik, tak by pḍźniej duże stado jeleni mogło dojść do wzrostu, rozwoju i wypełnienia.

24 Mnisi, dałem ten przykład by ukazać znaczenie a znaczenie tego jest takie: wielkie, nisko położone bagno oznacza zmysłowe pragnienia, wielkie stado jeleni oznacza istoty, człowiek nie szukający dobra dla jeleni oznacza Marę Złego, fałszywa ścieżka oznacza błędną Ośmioraką Ścieżkę, mianowicie, błędny pogląd, błędną intencję, błędną mowę, błędny sposḍb utrzymania, błędny wysiłek, błędną uważność, błędną koncentrację, przynęta oznacza rozkosz i pożądanie, wabik oznacza ignorancję, człowiek szukający dobra dla jeleni, ich szczęścia i bezpieczeństwa od niewoli oznacza Tathagatę, Arahata, Całkowicie Przebudzonego, bezpieczna i dobra ścieżka co prowadzi do ich szczęścia oznacza Szlachetną Ośmioraką Ścieżkę, mianowicie, właściwy pogląd, właściwą intencję, właściwą mowę, właściwe działanie, właściwy sposḍb utrzymania, właściwy wysiłek, właściwą uważność i właściwą koncentrację.

25 I tak mnisi, bezpieczna i dobra ścieżka co prowadzi do szczęścia została ponownie przeze mnie otwarta, błędna ścieżka została zamknięta, przynęta usunięta i wabik zniszczony.

26 Co trzeba było zrobić dla swoich uczniḍw przez Mistrza kierowanego wspḍłczuciem, szukającego ich dobra i wspḍłczującemu im, to dla was zrobiłem. Są korzenie drzew, są puste chatki. Rozwijajcie medytację, mnisi, nie zwlekajcie, inaczej potem będziecie żałować. To moje przesłanie dla was. Oto co powiedział Zrealizowany. Mnisi byli zadowoleni i uciszeni słowami Zrealizowanego.